Պաշտոնական էլ. փոստ

(միայն www.e-citizen.am համակարգով ծանուցումների համար)

Տպել

Համայնքներ

Համայնքի մասին

Սպիտակ

Մակերես` 60,67կմ2

Բնակչություն` 15200

Վանաձոր-Գյումրի և Վանաձոր-Երևան ավտոմոբիլային մայրուղիների խաչմերուկում, Փամբակ գետի և դրա վտակ Փամբիջրի ափերին է գտնվում ՀՀ Լոռու մարզի Սպիտակ (նախկինում` Համամլու) բնակավայրը: Հեռավորությունը մարզկենտրոն Վանաձորից 19կմ է, իսկ մայրաքաղաքից` 97կմ: Քաղաքի վարչական տարածքը 560 հա է, միջին բարձրությունը ծովի մակերևույթից 1250մ է:
Համայնքի տարածքի հյուսիսում ձգվում են Բազումի, իսկ հարավում` Փամբակի լեռնաշղթաները: Երկրաշարժաբանական առումով տարածքը համարվում է սեյսմիկ ակտիվ գոտի` աղետաբերեր երկրաշարժի բարձր հավանականությամբ (9 և ավելի բալ):
Սպիտակով անցնում է Թբիլիսի-Վանաձոր-Սպիտակ-Գյումրի-Հոկտեմբերյան-Մասիս-Երևան երկաթգիծը:
Ժամանակակից Սպիտակի տարածքը եղել է հին բնակատեղի, որի մասին են վկայում շինարարական աշխատանքների ժամանակ հայտնաբերված մ.թ.ա. IV-ից առաջին հազարամյակներին վերաբերող նյութական-մշակութային մնացորդները:
Համամլու գյուղի հիմնադրման մասին գրավոր վավերագրեր չկան: Ենթադրվում է, որ համայնքի բնակչության զգալի մասը գաղթել է Պարսկահայքի Հեր (հետագայում` Խոյ գավառից): <<Համամլու>>կամ<<Համամլի>>անվանումը հավանաբար առաջացել է պարսկերեն <<համամ>> (բաղնիք) բառից:
Համամլուի նոր անունը` Սպիտակ, կապված է քաղաքի շրջակայքում եղած կրաքարերի հանքերի հետ:
1921-30թթ.-ին Համամլուի տարածաշրջանը բաժանվել է Ալեքսանդրապոլ և Ղարաքիլիսա գավառների միջև: Համամլուի շրջանը, որպես վարչական միավոր, ստեղծվել է 1937-ի դեկտեմբերի 31-ին: Սպիտակը (մինչև 1949թ.-ը` Համամլու) 1960թ. ստացել է քաղաքի, 1971թ.-ին` հանրապետական ենթակայության քաղաքի կարգավիճակ:
Համամլուում դեռևս 19-րդ դարի կեսերից գործել են ծխական դպրոցներ: Նախահեղափոխական Համամլուն, բացի մի քանի դարբնոցից, ջրաղացներից ու ձիթհանքից, արդյունաբերական ոչ միձեռնարկություն չի ունեցել: Բնակիչները հիմնականում զբաղվել են երկրագործությամբ և անասնապահությամբ: Բնակավայրի արտադրական առաջին ձեռնարկությունը` պանրի գործարանը կառուցվել է 1937թ.-ին, 1947թ. առաջին արտադրանքն է տվել շաքարի գործարանը:
Մինչև 1988-ի դեկտեմբերյան աղետալի երկրաշարժը Սպիտակը հանրապետության արդյունաբերական և գյուղատնտեսական զարգացած քաղաքներից մեկն էր, որտեղ գործում էր 14 արդյունաբերական ձեռնարկություններ: Բնակչության մի մասն էլ զբաղված էր գյուղատնտեսությամբ:
Քաղաքում մինչև երկրաշարժը բնակվում էր 18400 մարդ` 10400-ը` պետական բնակարաններում, 8000-ը` առանձնատներում:
Սպիտակն ուներ 7 հանրակրթական և 1 գիշերօթիկ դպրոց, 12 մանկապարտեզ, Երևանի էլեկտրատեխնիկական տեխնիկումի մասնաճյուղ, մշակույթի տուն, 3 գրադարան, կինոթատրոններ, ժողթատրոն, պատմաազգագրական թանգարան, 2 մարզադպրոց, <<Հեքիաթ>> հանգրվանային համալիր` բաց և փակ լողավազաններով, բռնցքամարտի, ծանրամարտի, ըմբշամարտի կահավորված դահլիճներով, 5000 նստատեղով ֆուտբոլի մարզադաշտ` վազքուղիներով, կից խաղահրապարակներով, քաղաքային զբոսայգի` արհեստական լճակով:
Առողջապահական համակարգում գործում էր հիվանդանոց, համաբուժարան, մանկական կոնսուլտացիա, ատամնաբուժարան, սանէպիդկայան:
1988թ. երկրաշարժը ընդհատեց Սպիտակի տարեգրությունը` արդյունաբերական քաղաքը ավերվեց 100 տոկոսով, զոհվեց ավելի քան 4000 մարդ, 1290 երեխա դարձավ ծնողազուրկ, 753 մարդ` հաշմանդամ: Տարերային աղետից հետո սպիտակցին կարողացավ իր մեջ ուժ գտնել, սկսեց կերտել երկրի երեսից ջնջված իր հարազատ բնակավայրի հետ երկրաշարժյան տարեգրությունը:
Երկրաշարժին հաջորդած ավելի քան 2 տասնամյակում լայնածավալ շինաշխատանքներ են իրականացվել: Սպիտակում բնակարաններ են կառուցել` Շվեյցարիան՝ 180, ՈՒզբեկստանը՝ 230, Ռուսաստանը՝ 43, Էստոնիան՝ 78, «Հայաստան համահայկական հիմնադրամի» միջոցներով կառուցվել է 110, ՀՀ պետբյուջեի միջոցներով 145, Համաշխարհային բանկի միջոցներով 180 բնակարան: 147 բնակարան կառուցվել է Համաշխարհային բանկի և պետբյուջեի համաֆինանսավորմամբ, 78 բնակարան` Հայաստան համահայկական հիմնադրամի և պետբյուջեի համաֆինանսավորմամբ: Բնակարանաշինության ամենամեծ ծրագիրը (524 բնակարան) իրականացվել է ամերիկահայ մեծ բարերար Քըրք Քըրքորյանի հովանավորությամբ: Ընդհանուր թվով կառուցվել է 1769 հիմական բնակարան:
ԱՄՆ ՄԶԳ ֆինանսավորմամբ, Ուրբան ինստիտուտի կողմից հատկացված ԲԳՎ-ներով բնակարան է ձեռք բերել 260 ընտանիք, ՀՀ պետբյուջեի միջոցներով` 79 ընտանիք:
Այժմ քաղաքն ունի մշակույթի տուն, քաղաքային գրադարան, թանգարան, 2 պետական քոլեջ, 7 հանրակրթական և 1 հատուկ, մանկական գեղարվեստի և երաժշտական դպրոցներ, մարզադպրոց, 2 նախակրթարան, <<Երիտասարդ մարդկանց քրիստոնեական ընկերակցություն>> (YMCA) հասարակական կազմակերպության համայնքային կենտրոն, եկեղեցի («Սուրբ Հարություն»), նաև գործում են շուրջ 150 միջին և փոքր առևտրային, սպասարկման օբյեկտներ:
Քաղաքի մուտքը խորհրդանշում է ՀՀ ԱԺ պատգամավոր Արկադի Համբարձումյանի հովանավորությամբ կառուցված կամարը: 2010թ. Սպիտակում շահագործման հանձնվեց 2 և 3 սենյականոց 220 առանձնատներով «Վարպետաց» թաղամասը, որի կառուցումը ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանի նախընտրական խոստումն էր անօթևան սպիտակցիներին:
Փլատակներից վերհառնած Սպիտակն իր այսօրվա տեսքով, թաղամասերի անվանումներով (Իտալական, Գերմանական, Շվեյցարական, Չեխական, Ֆիննական, Նորվեգական, Ռուսական, Ուզբեկական, Էստոնական, Տամբովի) ժողովուրդների բարեկամության իրական խորհրդանիշ է: Քաղաքի բոլոր թաղամասերը միկրոավտոբուսային և ավտոբուսային ներքաղաքային երթուղիներով կապված են միմյանց: Այդ երթուղիներում անցած տարի շահագործվեց 10 քարաշեն, հարմարավետ ավտոկանգառ:
Այս ամենով հանդերձ` Սպիտակը դեռ չլուծված շատ խնդիրներ ունի: Սեփական բնակարան կորցրած ավելի քան 1000 ընտանիքներին բնակարանով ապահովվելու հարցը մինչև այժմ լուծում չի ստացել:
Գործազրկությունը քաղաքում զգալիորեն բարձր է հանրապետության միջինից: Խիստ կարևորվում է աշխատատեղերի ստեղծումը:
Քաղաքի ջրամատակարարման կառուցվածքների, ցանցավորման համակարգի, կոյուղագծերի մեծ մասը մինչերկրաշարժյան են, խիստ անհրաժեշտություն կա դրանք նորերով փոխարինելու: Բնակավայրի համար կենսական նշանակություն ունի կեղտաջրերի մաքրման կայանի կառուցումը: Ներքաղաքային փողոցներից շատերը անմխիթար վիճակում են: Կան թաղամասեր, որտեղ չկան նույնիսկ գրունտային ճանապարհներ, ջրահեռացման համակարգեր: Ասֆալտապատված փողոցներն ամբողջությամբ ենթակա են կապիտալ վերակառուցման:
 

← Վերադառնալ ցուցակին

Բաժանորդագրում նորություններին

Տեխնիկական դիտողություններն կարող եք ուղարկել կայքի վեբ-մաստերի էլեկտրոնային փոստին: Կայքը պատրաստված է Helix ընկերության կողմից:
Վերջին թարմացումը՝ 2017-08-18 12:22:17