Պաշտոնական էլ. փոստ

(միայն www.e-citizen.am համակարգով ծանուցումների համար)

Տպել

Համայնքներ

Համայնքի մասին

Ալավերդի

Մակերես` 23.5 կմ2

Բնակչություն` 16400

Քաղաքային համայնք Ալավերդու տարածաշրջանում, մարզկենտրոնից գտնվում է 50կմ հեռավորության վրա: Համայնքի վարչական տարածքի մեջ մտնում են Ալավերդի քաղաքը եւ Ակներ գյուղը: Քաղաքային բնակավայր է դարձել 1939թ.-ից: Նախկինում ունեցել է Ալլահվերդի, Մանաս Գոմ, Մադան Պիրիտիկ, Մանաս Գոմեր, Մանից Գոմ անվանումները:
Քաղաքը հիշատակվում է մի շարք անուններով: Այն Ալավերդի է կոչվել 17-րդ դարի բորչալու կոչված քոչվոր ցեղի ցեղապետներից մեկի` Ալլահվերդու անունով: Հետագայում հնչյունափոխվելով դարձել է Ալավերդի:
Ալավերդու այժմյան տարածքը բնակեցված է եղել մ.թ.ա 3-րդ հազարամյակից: Պատմական աղբյուրներում հիշատակվում է որպես բերդ ունեցող բնակավայր: Հնագույն ժամանակներից ի վեր այստեղ իրականացվել է պղնձի հանույթ եւ մշակում: Պղնձարդյունաբերությունը բավական աշխուժացել է 18-րդ դարում, երբ Գյումուշխանեից այստեղ են եկել հույն հանքագործներ եւ կառուցել Ալավերդու պղնձաձուլական գործարանը: Գործարանը ամբողջովին ավերվել է Աղա Մահմեդ խանի 1795թ.-ի արշավանքի ժամանակ: 1887թ.-ին Ալավերդու պղնձարդյունաբերության մեջ իշխող դիրք են ձեռք բերում ֆրանսիացիները, որոնք տեղադրում են նոր հնոցներ եւ վառարաններ, ստեղծում մանր պղնձաձուլարաններ: Քաղաքի տնտեսական զարգացմանը նպաստել է նաեւ 1809թ.-ի Թիֆլիս-Ալեքսանդրապոլ երկաթուղու կառուցումը:
Քաղաքը տեղադրված է Դեբեդ գետի կիրճում, ծովի մակարդակից 770 մ բարձրության վրա:
Ակներ գյուղը տեղադրված է Ալավերդի քաղաքից 3-4կմ հարավ-արեւելք` Դեբեդի բարձրադիր աջ ափին` ծովի մակարդակից 1050 մ բարձրության վրա: Նախկինում ունեցել է Որնակ, Ոռնակ, Որնակ Ներքին անվանումները: Նախկին Որնակ անվանումը հիշատակվում է դեռեւս 1061թ.-ին: Ըստ ավանդության Որնակ անվանումը առաջացել է □Ո՞րն է ակը□ հարցից, որը Դրսեւանքի բերդը շրջապատած լեզգիները հարցրել են մի ծեր կնոջ, գետի ակը գտնելու եւ բերդի ջուրը կտրելու նպատակով:
Համայնքի կլիման մերձարեւադարձային է, չափավոր շոգ եւ չորային ամառներով, մեղմ ձմեռներով: Տարեկան թափվում են 500-600մմ մթնոլորտային տեղումներ: Ագրոկլիմայական տեսակետից ընկած է ինտենսիվ ոռոգման գոտում: Բնական լանդշաֆտները լեռնանտառներ են:
Ալավերդին 1831թ-ին ունեցել է 24, 1873թ-ին` 748, 1926թ-ին` 4500, 1959թ-ին` 16805, 1970թ-ին` 23311, 1976թ-ին` 23182 բնակիչ: 2001թ. մարդահամարի տվյալներով Ալավերդի քաղաը ունեցել է 14835 բնակիչ, իսկ Ակներ գյուղը` 607: Սեռային կազմում տղամարդիկ կազմում են 46%, կանայք` 54%: Տարիքային խմբերը բաշխված են հետեւյալ կերպ. մինչաշխատունակներ` 22%, աշխատունակները 61 % հետաշխատունակները 17%:
Համայնքում կան 11 միջնակարգ դպրոցներ, մշակույթի տուն, գրադարաններ, մանկապարտեզներ, մարզադաշտ, մարզադպրոց, երաժշտական դպրոց, պոլիկլինիկա, հիվանդանոց, կապի հանգույց: Այստեղ է գտնվում Երեւանի լեռնամշակության գիտահետազոտական ինստիտուտի մասնաճյուղը:
Ալավերդիում 1920-30թթ. շահագործման է հանձնվել կարբիդի, պղնձարջասպի, ծծմբաթթվի գործարանները: 1940-50-ական թթ. հիմնադրվել է պղնձաքիմիական կոմբինատը: Ալավերդու պղնձաձուլական կոմբինատը ամբողջ Անդրկովկասում միակ լրիվ ցիկլի գործարանն է, սակայն Դեբեդ գետի հովտի բնական միջավայրը պահպանելու նպատակով այժմ գործում է միայն ստորին հարկերը` հանքաքարի արդյունահանում եւ հարստացում: Պղնձի ձուլումից արտազատվում է մեծ քանակությամբ ծծմբական գազ, որն օգտագորվծում է ծծմբաթթվի արտադրության մեջ: Քաղաքում կառուցված են նաեւ մի շարք սննդի եւ թեթեւ արդյունաբերության ձեռնարկություններ:
Համայնքում զբաղվում են նաեւ գյուղատնտեսությամբ: Հողային ֆոնդի կազմում մեծ տեսակարար կշիռ ունեն խոտհարքերը` 671 հա: Վարելահողերը զբաղեցնում են 120հա, պտղատու այգիները` 17 հա: Պետական նշանակության հողերում մեծ է արոտավայրերի բաժինը` 386 հա:
Զբաղվում են հացահատիկային, կերային, բանջարաբոստանային կուլտուրաների մշակությամբ, պտղաբուծությամբ: Զբաղվում են նաեւ խոշոր եղջերավոր անասնապահությամբ, խոզաբուծությամբ, թռչնաբուծությամբ:
Համայնքի հիմնախնդիրների մեջ կարեւորվում է ներքաղաքային ճանապարհների վերանորոգումը, դպրոցի եւ դպրոցական գույքի վերանորոգումը, ոռոգման եւ խմելու ջրի ջրագծերի, փողոցների գիշերային լուսավորության հարցը: Առաջնային են համարվում նաեւ մշակութային կոթողների վերանորոգումը, □Լալվար□ արդյունաբերոական ձեռնարկության ամբողջական հզորության վերականգնումը: Ջրային եւ օդային ավազանի բնապահպանական հիմնախնդիրների լուծումը:
 

← Վերադառնալ ցուցակին

Բաժանորդագրում նորություններին

Տեխնիկական դիտողություններն կարող եք ուղարկել կայքի վեբ-մաստերի էլեկտրոնային փոստին: Կայքը պատրաստված է Helix ընկերության կողմից:
Վերջին թարմացումը՝ 2017-05-23 16:47:09